Luisteren: toehoren, trachten te horen
Beoordeel een mens naar zijn vragen, niet naar zijn antwoorden - Voltaire
 
 
Het is een diepgewortelde behoefte van ons: gehoord worden. Maar druk als we zijn met wat we te vertellen hebben, verwaarlozen we vaak de andere kant van de cirkel die communicatie is: het luisteren. Het is vooral horen wat er niet gezegd wordt, tussen de regels door.
 
Tips & Trucks
  • Voordat je je mond opendoet moet je weten wat het doel is van je vraag. Als je snel de weg wilt weten naar het Postkantoor, is een gesloten vraag handig. Als je een gesprek wilt openen of oprecht wilt weten wat iemand dwarszit niet. Open vragen beginnen met wat, hoe, waarom, waardoor etc.

  • Ook bij het stellen van vragen is spiegelen cruciaal. Probeer als je naar iemand luistert zijn woorden of lichaamstaal zo neutraal mogelijk  te reflecteren. 'Dus eigenlijk zeg je dat we meer...' ' Het klinkt of je het flink zat bent, wil je er meer over vertellen?' Hiermee geef je aan dat je geluisterd hebt, je voorkomt misverstanden en moedigt de ander aan om zelf tot een antwoord te komen.

  • Probeer je steeds bewust te zijn van je eigen houding in het gesprek: wil je echt horen wat iemand te zeggen heeft? Check je toon en zorg dat hij overeenstemt met je gevoelens en je lichaamstaal. Je kunt de moeilijkste vragen stellen zonder confronterend te zijn als je achterliggende toon maar vriendelijk is. Probeer je vraag in een conflictsituatie zo neutraal mogelijk te formuleren. 'Wat kunnen we doen om dit op te lossen?' 'Wat bedoelde je precies toen je zei dat ik oneerlijk tegen je was?'

  • Als iemand weinig verteld kan het helpen om meer concrete vragen te stellen. 'Wat is het leukste wat je vandaag hebt gedaan?' Ook kan het helpen om jezelf (kort) bloot te geven. 'Ik vind het zelf vaak lastig om werk en gezin te combineren. Hoe ga jij hiermee om?'

Basisfouten
  • 'Dat doet me denken aan die keer dat.....' (vertaling: 'mijn ervaring was nog interessanter')

    •  Het is verleidelijk: iemand verteld over zijn partner die het heeft uitgemaakt. Je herkent het zó van die keer toen jij, zeven jaar geleden, gedumpt werd. Het effect: de ander wilde even zijn verhaal kwijt en nu moet hij of zij aandacht voor jou opbrengen.

  • 'O wat vreselijk.....' (vertaling: 'arme stakker. Nu heb je jezelf alweer in de nesten gewerkt')

    • Het lijkt minder zelfzuchtig dan het gesprek naar je toetrekken, maar echt inlevingsvermogen (het gevoel proberen te begrijpen) wordt vaak verward met sympathie (het gevoel proberen te delen). Echte inleven is terughoudend zijn, bijna stil; door de ander te volgen - en niet te leiden - moedig je hem of haar aan dieper in zijn of haar ervaring door te dringen.

  • 'Als ik jou was......' (vertaling: 'val me niet lastig met je gezeur, doe er iets aan')

    • Ongevraagd adviezen geven. Maar: met het aandragen van mogelijke oplossingen helpen we meestal meer onszelf dan de ander. Ten 1st worstelt iemand meestal al veel langer met het probleem en heeft jouw geweldige oplossing allang doorgenomen. Ten 2e heeft ongevraagd advies vaak de uitwerking dat iemand zich miskent voelt in zijn of haar gevoelens. De situatie zou er immers niet hoeven zijn als je maar deed wat die o zo behulpzame gesprekspartner aandraagt.

  • 'Ken je die van.....' (vertaling: 'jouw problemen vervelen mij')

    • Een grap maken, of iets weglachen, is een vorm van aandacht op jezelf vestigen i.p.v. je afstemmen op de spreker.

  • 'Voel dat toch niet zo.....' (vertaling: 'maak mij niet overstuur met jouw overstuur zijn')

    • De bedoeling mag dan goed zijn, het effect is ook hier dat iemand niet erkend wordt in zijn of haar gevoelens. Door te zeggen: 'maak je geen zorgen' overtuig je de ander niet om zich geen zorgen te maken. Je overtuigd de ander vooral dat hij niet mag voelen wat hij voelt. Tegen iemand de boos is zeggen dat hij rustig moet worden, geeft het gevoel dat hij  of zij het recht niet heeft om boos te zijn. Beter is gewoon te zeggen: 'ik zie dat het je boos maakt'.